مصرف پروتئین و سالمندی

▪ آیا می‌دانید زیاده‌روی در مصرف پروتئین نه‌تنها مفید نیست، بلکه موجب بروز مسائل جدی می‌شود؟ آیا مشکلات ناشی از مصرف زیاد پروتئین‌ها را می‌شناسید؟

ـ گوشت‌های دودی مثل همبرگرهای آماده، سوسیس و کالباس به دلیل وجود نیتریت‌ها و نیترات‌ها موجب تولید مواد سرطان‌زا مثل نیتروزآمین‌ها در بدن می‌شوند.

ـ مقادیر زیاد پروتئین موجب از دست رفتن ویتامین ب۶، ب۳، کلسیم و منیزیم است و از طریق ترشح مواد ارگانیک مثل مواد دفعی ازت‌دار موجب تخریب کلیه‌ها می‌شود.

ـ گوشت قرمز دارای مقدار زیادی چربی‌های اشباع است که این چربی‌ها احتمال خطر ابتلا به چاقی، فشار خون، تصلب شرائین و سرطان را بالا می‌برد.

ـ گوشت قرمز دارای مقادیر زیادی فسفات و اسید است که از دست دادن کلسیم استخوان را تشدید کرده و موجب افزایش خطر بروز پوکی استخوان است.

امروزه گوشت گاو و مرغ دارای مقادیر زیادی هورمون‌های مصنوعی، آفت‌کش‌ها و بسیاری مواد شیمیایی هستند. بیشتر مواقع گوشت همبرگری به اندازه پروتئین موجود در آن یا حتی بیشتر، چربی دارد.

اما می‌دانیم که پروتئین برای ادامه حیات ضروری است و بعد از آب، فراوان‌ترین ماده موجود در بدن است، به‌طوری که ۲۰-۱۸ درصد وزن بدن را تشکیل می‌دهد. پروتئین در ساختمان سلول‌های مو، پوست، عضلات، اندام‌های داخلی و عروق خونی نقش دارد و طی رشد در ساخت سلول‌ها شرکت کرده و در موقعیت‌های ضروری آنها را بازسازی می‌کند. پروتئین باید دائماً و به مقدار مورد نیاز خورده شود اما این مقدار مورد نیاز چقدر است؟!

متخصصان علم تغذیه در یک رژیم غذایی ایده‌آل متفق‌القول نیستند زیرا اغلب مواد غذایی را به هر مقدار دلخواه می‌توان استفاده کرد. همچنین مقدار ایده‌آل از شخصی به شخص دیگر متفاوت است.

همان‌طور که ذکر شد، یکی از پایه‌های تغذیه ایده‌آل، مصرف‌ پروتئین‌ها به مقدار مورد نیاز بدن است. نیاز غذایی روزانه ۸/۰ گرم به ازای هر یک کیلوگرم وزن ایده‌آل بدن است. مثلاً اگر وزن شما حدود ۶۰ کیلوگرم است، برای ساخت، ترمیم و حفظ سلول‌های بدن روزانه احتیاج به ۴۸ گرم پروتئین دارید. آیا شما به مقدار کافی پروتئین مصرف می‌کنید؟

گوشت ماکیان در صورت پوست کندن و سرخ نکردن مقدار کمتری چربی و کالری دارد. ماهی دارای مقادیر زیادی پروتئین بوده و چربی آن از گوشت گاو و مرغ کمتر است. گر چه مصرف آبزیان تازه ارجح است اما کنسرو ماهی تن، میگو و خرچنگ نیز از منابع خوب پروتئینی هستند.گوشت ماهی، تخم‌مرغ و لبنیات دارای پروتئین کامل هستند. پروتئین کامل دارای هر هشت اسید آمینه ضروری بوده و پروتئین ساختمانی است. پروتئین در مقادیر متفاوت در سبزیجات، غلات و تنقلات و دانه‌های روغنی نیز وجود دارد. منابع کربوهیدراتی به دلیل اینکه فاقد تمام یا برخی اسیدهای آمینه ضروری هستند از لحاظ غذایی کامل نیستند ولی متخصصان علوم تغذیه معتقدند که می‌توان دو ماده غذایی دارای پروتئین‌های غیرکامل را با هم مصرف کرد. زیرا مدتی بعد از خوردن غذا پروتئین‌ها به اجزای تشکیل‌دهنده خود یعنی اسیدهای آمینه شکسته‌شده و با هم جور می‌شوند.

گر چه این تحقیقات نسبتا جدید است اما مردم سراسر دنیا و از جمله کشور ما خیلی پیش از این عمل ترکیب اسیدهای آمینه را در غذاهای سنتی و بومی خود انجام داده‌اند مانند خوردن برنج به همراه لوبیا، باقلا یا نان و پنیر و گردو سویا به همراه برنج و سبزیجات،‌ سبزیجات و تخم‌مرغ و... لبنیات منابع بسیار خوب پروئین‌اند مثلا شیر غذای بسیار مناسبی است به‌طوری که با وجود تعادل مناسب اسیدهای آمینه، میزان چربی آن بالا نیست.