آسیب های ناشی از سرما
توانایی
بدن در مقابله با سرما بسیار كمتر از توان آن برای مقابله با گرما است و در واقع
روش اصلی برای گرم نگه داشتن بدن استفاده از لباس و پوشش مناسب است . علاوه بر این
عواملی است مثل خستگی , تغذیه نامناسب , سابقه بیماری (مرض قند , بیماری قلبی -
عروقی یا تنفسی , ...) , مصرف داروهای خاص (مثل داروهای فشارخون , و از همه مهمتر
مصرف الكل ) , نامناسب بودن لباس و پوشش فرد و عوامل مختلف دیگری نیز باعث مستعد
شدن فرد به كاهش درجه ی حرارت بدن و آسیب های ناشی از آن خواهد بود .عدم تحرك برای
مدت طولانی (مثل سربازان داخل سنگر ) به علاوه ی سرد بودن هوا , رطوبت بالا , وزیدن
باد و خیس بودن لباس ها نیز باعث مستعد شدن فرد و بروز سریع تر و شدیدتر آسیب های
ناشی از سرما خواهد شد .مهم : در موارد آسیب های ناشی از سرما نیز پیشگیری بر درمان
مقدم است و با رعایت اصول مقابله با سرما حتی در بدترین شرایط آب وهوای نیز می توان
از بروز آنها جلوگیری كرد .نكته : رطوبت هوا به همراه وزش باد باعث از دست رفتن
درجه ی حرارت بدن می گردد . به ویژه هرچه سرعت باد بیشتر باشد , كاهش درجه حرارت
بدن سریع تر خواهد بود . وزش باد تند در یك آب و هوای سرد و مرطوب به سرعت باعث
كاهش درجه حرارت بدن فرد خواهد شد .
كاهش
عمومی درجه حرارت بدن (هیپوترمی یا افت دمای بدن ):
در برخی
شرایط مانند قرار گرفتن طولانی در معرض آب و هوای بسیارسرد و یا غوطه ور شدن در آب
بسیار سرد , بدن توانایی تولید حرارت لازم برای مقابله با سرمای محیطی را ندارد و
در نهایت دچار كاهش دمای عمومی بدن می گردد . به این حالت اصطلاحاً هیپوترمی گویند
. در این حالت هیپوتالاموس مغز دچار بدكاری می شود و بدن قادر به كنترل دمای قسمت
مركزی خود نیست و درجه حرارت حرارت مركزی بدن از 37 درجه به كمتر از 35 درجه سانتی
گراد خواهد رسید . افراد سالخورده و ضعیف بخصوص اگر لاغر , خسته و گرسنه هم باشند
مستعد هیپوترمی هستند.
علائم و
نشانه ی این افراد عبارت است از :
1- ابتدا
بدن آنها دچار لرز می شود .2- پوست سرد وخشك می شود.3- نبض كند می گردد.4- تعداد
تنفس بیمار كمتر از حالت طبیعی می شود .5- درجه حرارت بدن به 35 درجه یا كمتر می
رسد .6- خواب آلودگی ظاهر می شود كه ممكن است به كُما منجر شود .7- ممكن است ایست
قلبی رخ دهد.
سایر
علائم عبارتند از :
پوست سرد
: یكی از علائمی كه دلالت بر افت دمای بدن و بروز حالت هیپوترمی دارد .(به ویژه
سرد بودن پوست شكم )
لرز : از
واكنش های دفاعی بدن برای گرم كردن خود است و بدن بطور خودكار سعی می كند تا با
افزایش كار عضلات حرارت بیشتری تولید كند و دمای قسمت مركزی خود را ثابت نگه دارد .
اما با پیشرفت آسیب و كاهش بیشتر دمای بدن , این واكنش دفاعی نیز مختل می شود .گیج
و منگ شدن مصدوم و از دست دادن قدرت قضاوت وتصمیم گیری و از دست دادن هماهنگی حركات
و فعالیتهای بدنی(مهم : مصرف الكل باعث تشدید این حالت می گردد)اشكال در تكلم و
صحبت كردن و همچنین سفتی و انقباض عضلانی از دیگر علائم هیپوترمی می باشد .
كمك های
اولیه:
همانند
سایر سوانح , ابتدا ارزیابی صحنه ی حادثه , دور كردن یا پرهیز از خطر و درخواست كمك
را فراموش نكنید .سپس ارزیابی اولیه مصدوم و انجام مراحل
ABC (كنترل راه هوایی ,
تنفس , ضربان قلب ) و دیگر كمكهای اولیه ی ضروری در صورت لزومانتقال مصدوم به مكان
گرم و خشك و ترجیحاً سربسته (مانند ساختمان , چادر , ماشین , ... )خارج كردن لباس
های مرطوب , خیس یا تنگ مصدوم و در صورت امكان پوشاندن لباس خشك به مصدوم و قرار
دادن وی در داخل كیسه خواب یا انداختن چند پتوی گرم و خشك بر روی اوهیچگاه بدن
مصدوم را با مالش گرم نكنید و او را نیز تشویق به انجام فعالیتهای بدنی و راه رفتن
نكنید .بدلیل كاهش درجه حرارت بدن و بروز اختلال در سیستم الكتریكی قلب , هر ضربه ی
ناگهانی ممكن است منجر به بی نظمی های بسیار شدید و كشنده در ضربان قلب فرد گردد .
بنابراین حتی برای خارج كردن لباس های مصدوم ابتدا آنها را قیچی و سپس از بدن مصدوم
خارج كنید .در صورتی كه فرد هوشیار است و دچار تهوع و استفراغ شدید نیست می توانید
, نوشیدنی و غذای گرم به وی بدهید .نكته : برای كنترل نبض مصدوم مبتلا به هیپوترمی
باید حدود 30 تا 45 ثانیه صبر كنید .مهم : حتی در صورت فقدان هوشیاری و دیگر علائم
حیاتی مثل تنفس و نبض نباید فرد را مرده قلمداد كرد . هر فرد دچار هیپوترمی باید
حتماً به مراكز درمانی منتقل گردد و تحت درمانهای لازم از جمله گرم كردن بدن قرار
گیرد .نكته : مصرف نوشیدنی حاوی الكل و كافئین به هیچ وجه مجاز نیست . به ویژه الكل
علاوه بر تسریع در از دست دادن حرارت بدن , باعث كاهش حس لمس در پوست فرد و همچنین
كاهش سطح هوشیاری و قدرت قضاوت وی خواهد شد .
