|
با گرم شدن هوا بايد بيشتر به فکر پيشگيري از
فساد محصولات لبني باشيم. شيري که در ظرف هاي شيشه اي و شفاف قرار دارد زودتر
از شيرهايي که در ظرف هاي نيمه شفاف و مات پلاستيکي بسته بندي مي شود، فاسد
شده و مزه اش هم زودتر عوض مي شود.
همه جورش مفيد است و براي سلامتي لازم. چه در بطري شيشه اي باشد چه در پاکت
هاي خوش رنگ و عکس دار. شير را مي گوييم. همان مايع سفيد رنگي که کلي
ويتامين، پروتئين و کلسيم دارد و مصرف روزانه 3 ليوان از آن براي سلامت ضروري
است.
شايد يادتان نباشد که زماني شير تازه گاو را مي جوشانديم و مصرف مي کرديم.
اما حتما به خاطر داريد زماني را که شير در بطري هاي شيشه اي توزيع مي شد.
امروزه شيرها را داخل انواع و اقسام پاکت يا بطري هاي پلاستيکي بسته بندي مي
کنند.
اصولا غذاها تحت تاثير سه عامل فيزيکي، شيميايي و زيستي ممکن است فاسد شوند.
رشد باکتري ها در غذا مهم ترين عاملي است که معمولا در طول زمان مي تواند
باعث تغيير بو، مزه و تغييرات زيان آور شيميايي در آن و ايجاد بيماري شود.
شير تازه ي گاو ممکن است داراي عوامل بيماري زايي چون بروسلا(علت تب مالت) و
باسيل سل باشد. علاوه بر اين شير تازه و سالم گاو اگر مدت کوتاهي در دماي محيط
بماند فاسد مي شود. به همين دليل براي اين که بتوان شير را به نقاط مختلف
رساند لازم است به طريقي جلوي اين فساد گرفته شود. تغييرات بسته بندي شير هم
براي همين منظور ايجاد شده است
نور بهتر است يا تاريکي؟
اگر شيري که خريده ايد مزه ي مقواي خيس مي دهد، اين چراغ هاي پر نور در مغازه
شيرفروشي مقصرند! شيرهايي که در ظرف هاي نيمه شفاف در معرض نور لامپ هاي
مهتابي قرار مي گيرند، معمولا در عرض 2 تا 4 ساعت طعم اکسيد شدن آن ها را مي
توان فهميد و در عرض 12 ساعت به طور واضحي تغيير مزه مي دهند.
اين چيزي است که اخيرا پروفسور رابرت مارشال متخصص تغذيه از دانشگاه ميسوري در
مورد اثرات نور بر فساد شير ثابت کرده است.
لامپ هاي مهتابي مي توانند در بسته هاي شير و لبنيات، نوعي طعم بد ايجاد
کرده و آن را اکسيد کنند و هرچه ظرف شير به نور نزديک تر بوده و مدت طولاني
تري در معرض آن باشد، احتمال فاسد شدن و تغيير مزه ي آن بيشتر است. اگر چه
اکسيد شدن بر ارزش تغذيه اي شير تاثير چنداني نداشته و به باکتري ها هم ربطي
ندارد اما اين نور مي تواند ريبوفلاوين (يا همان ويتامين B2) و اسيد اسکوربيک
(يا همان ويتامينC ) را غير فعال کند.
بد نيست بدانيد شيري که در ظرف هاي شيشه اي و شفاف قرار دارد زودتر از
شيرهايي که در ظرف هاي نيمه شفاف و مات پلاستيکي بسته بندي مي شود، فاسد شده
و مزه اش هم زودتر عوض مي شود. اين در حالي است که متخصصان معتقدند استفاده
از پوشش هاي کاغذي مات در بسته بندي شير مي تواند جلوي همه اين مشکلات را
بگيرد
فناوري در خدمت شير سالم
ترش شدن شير خام نشانه ي تخمير آن است. نوعي باکتري، قند موجود در شير را به
اسيد لاکتيک تبديل کرده و همين اسيد لاکتيک است که شير را ترش مزه مي کند. اگر
چه اين پديده در تهيه ي برخي فرآورده هاي لبني همچون پنير و ماست نقش حياتي
ايفا مي کند اما مي تواند نشانه اي از فساد شير باشد
براي جلوگيري از ترش شدن سريع شير و نگهداري
طولاني تر آن از روش هاي مختلفي استفاده مي کنند:
پاستوريزه کردن، استرليزه کردن، استرليزه کردن در دماي خيلي زياد(U.H.T)، تغليظ
شير و خشک کردن شير(تهيه شير خشک).
در روش پاستوريزه کردن، شير را تا دماي معيني حرارت داده و سپس آن را سريع سرد
مي کنند. در اين روش مزه و خصوصيات فيزيکي و شيميايي شير، تغييري نمي کند اما
مقاديري از ويتامين هاي شير مانند ويتامين ث و تيامين از بين مي رود. براي
جلوگيري از فساد، اين شير را بايد در دماي 1 تا 4 درجه سانتي گراد در يخچال
نگهداري نمود.
شير تازه ي گاو ممکن است داراي عوامل بيماري زايي چون بروسلا(علت تب مالت) و
باسيل سل باشد. علاوه بر اين شير تازه و سالم گاو اگر مدت کوتاهيدر دماي محيط
بماند فاسد مي شود
در روش استرليزاسيون شير را تا جايي حرارت مي دهند که ميکروب هاي بيماري زا
و غيربيماري زاي آن تا حد زيادي از بين بروند. علت هموژنيزه کردن شير هم آن
است که چربي در شير پراکنده شده و در طول مدت نگهداري خامه اش جدا نشود و
همچنين اثر محافظت کنندگي گلبول هاي چربي براي ميکروب ها خنثي شود. در اين روش
باکتري هاي باقي مانده در شير خيلي کم است و اين شير مدت 3 ماه در يخچال و خارج
آن قابل نگهداري است.
براي جلوگيري از فساد شير و نگهداري طولاني مدت آن راه هاي ديگري هم وجود
دارد. يکي از اين راه ها اين است که شير را تا دماي بسيار بالا حرارت
دهند.(استرليزاسيون به روش فرا دما). اين شير را مي توان 3 تا 6 ماه خارج از
يخچال نگهداري نمود؛ البته تا زماني که در پاکت شير را باز نکرده باشند. چون
وقتي هوا بتواند وارد قوطي شير شود ميکروب ها هم مي توانند
براي تشخيص شير تازه از شير مانده و ترش چند
روش وجود دارد:
* جوشانيدن شير
اگر بوي شير تغيير کرده است، براي اطمينان از سلامت آن مي توانيد شير را
بجوشانيد. شير ترش در اثر حرارت بلافاصله لخته و سرم آن جدا مي شود.
* استفاده از معرف:
برخي از معرف ها در محيط اسيدي تغيير رنگ مي دهند. استفاده از اين معرف در
مراکز جمع آوري شير و يا کارخانه هاي توليدي بسيار متداول است. در صنعت براي
تشخيص سريع ترشي از معرفي به نام برموکوزول پرپل استفاده مي شود.
محلول يک در هزار اين معرف براي تشخيص ترشي شير به کار مي رود. در صورت سالم
بودن شير افزودن يک قطره از اين معرف به آن، رنگ محلول آبي نيلي و در صورت ترش
بودن شير، رنگ آن سبز متمايل به زرد مي شود.
* استفاده از الکل:
اگر در يک لوله آزمايش 2 ميلي ليتر شير و 2 ميلي ليتر الکل 68 درجه طبي
اضافه و هم زده شود، شير ترش دلمه مي شود و شير سالم بدون تغيير مي ماند. | 
